عقاید و تاریخ آیین مانوی و مزدک

به جهت اینکه آشنایی با ادیان حق و باطل، فوائد بسیاری - از جمله؛ 1. انسان ذاتاً کنجکاو است و دوست دارد از چگونگی عقاید و اعمال دیگران مطلع باشد، 2. مطالعه افکار، اعمال و تاریخ ادیان باعث می‌شود تاثیر شگفت‌آور دین در زندگى بشر و نقش آن در شکوفایى علم و هنر روشن ‌شود، 3. تحقیق درباره ادیان براى دینداران سود معنوى دارد و به باورهاى دینى ایشان عمق مى‌‌بخشد. حق را از باطل بهتر تشخیص می‌دهند و آنان در بحث خود، کژی‌‌ها و نابه‌هنجاری‌‌هاى ادیان دیگر را می‌‌فهمند، 4. فهم درست اعتقادات و اعمال دینى ملت‌ها میسر می‌‌شود و تنها پس از آن مى‌‌توان راه راست را به آنان نشان داد و کاستی‌‌هاى آن ادیان را تفهیم کرد - دارد، مجموعه آشنایی با ادیان جهان را تقدیم مخاطبان گرامی می‌کنیم.

ادامه نوشته

درنگ هايى بر: مانايى و ميرايىِ اسطوره (1)

آغاز
 

روان شاد دكتر مهرداد بهار، در گفتگويى، ضمن بحثى درباره جبر در حيات و مماتِ اسطوره ها، چنين گفت: «اسطوره ها تا روزى كه با زندگى محسوس و عملىِ جامعه خود مربوط باشند در ميان توده مردم حيات دارند، و روزى كه با اين شرايط تطبيق نكنند، از زندگى توده مردم خارج مى شوند و... الخ».[1]

ادامه نوشته

درنگ هايى بر: مانايى و ميرايىِ اسطوره (2)

اندر استخدام دين توسط اسطوره
 

موضوع، آشكارا عبارت است از استحاله و بلكه مسخ دين، به واسطه اسطوره; يعنى اسطوره ها و پندارهاى اسطوره اى، جامه اى از دين بر تن كنند و بسانِ يك مفهوم يا باور قدسى ستوده يا ورزيده شوند. ورود به اين امر كه لابد در مركز دغدغه هاى روشن فكرىِ دينى قرار دارد، همواره با مخاطرات بسيار زيادى همراه است. اندازه اين مخاطرات، دقيقاً متناسب است با درجه تقدّس يابى اسطوره اى كه خود را به هيئتِ يك باور دينى درآورده است.
به اين ترتيب، مى توانيم ديد كه آيينى كاملا دينى، در خدمت اسطوره و اعمال جادوانه قرار گرفته، اما چون درجه تقدّس يابىِ آن ناچيز است، مانايىِ آن متعاقب بروز تغييرات محيطىِ ناشى از پيشرفت هاى دانشورانه از ميان مى رود. در برابر، برخى موارد هستند كه اسطوره، در مرتبه اى فراتر از آيين و رسم، ارج و قربى معادلِ تماميّت دين پيدا مى كند و اصلا مى تواند ساختار اصلى يك دين را نشانه برود و آن را بر وفق مراد خود بگرداند. براى مثال، همه آنچه در باورداشت هاى غُلات ديده مى آيد، فى الجمله عبارت است از جايگزينىِ برترين خداى آسمان توسط موجوداتى دست ياب تر كه البته الگويى است بسيار آشنا در سرگذشت همه اديانِ موسوم به ابتدايى يا بدوى.[25]

ادامه نوشته

آیین مانویی

دین مانوی آئینی عرفانی و ترکیبی از ادیان مسیحیت ٫ زرتشتی و گنوسی بود که مانی پسر فاتک همدانی آن را در سدهٔ سوم میلادی در ایران‌شهر بنیان گذارد. در این دین از مسیحیت ایده مسیح منجی وارد شده‌است و از دین زرتشتی یا زروانی اعتقاد دوگانه به نیکی و بدی. تاثیرپذیری دین مانی از مذهب بودایی نیز بصورت ورود اصل تناسخ به این مذهب مشهود و آشکار است. دین مانی برپایه ثنویت استوار است و همین مورد آن‌را مانند دین مندایی در رسته ادیان ایرانی قرار می‌دهد. در مانویت جنگ میان دو دنیای تاریکی و نور منجر به نابودی ماده و رهایی روح می‌شود. دنیای مادی در دین مانوی نماد تاریکی و پلیدی است و انسان که موجودی دوگانه‌است (روح از دنیای روشنایی و جسم از دنیای تاریکی) می‌تواند به نیروهای روشنایی برای پیروزی نهایی کمک کند. این آیین در مدت کوتاهی بر پهنهٔ وسیعی از جهان آن روزگار مانند خاورمیانه، اروپا و مصر و هند و چین و آسیای مرکزی سایه گستراند. و تا سدهٔ دهم میلادی کماکان قدرت خودعالمگیری خود را حفظ نموده بود. پس از آن اندک اندک از همه‌گیری‌اش کاسته شد. عناد موبدان زرتشتی با شخص مانی و آموزه‌هایش و تکفیر پیروان این آیین عرفانی از سوی مسلمانان موجبات انحطاط مانوی گری را در جهان فراهم ساخت. کلیسای کاتولیک نیز گرایش مانویت را الحاد اعلام کرده بود. با این‌حال مانویان همبستگی خود را تا مدت‌ها حفظ نموده و به دین خود معتقد ماندند.---

ادامه نوشته